Η φθινοπωρινή και χειμερινή θρέψη της ελιάς έχει δύο σκέλη, και το δεύτερο είναι αυτό που παραλείπεται συχνότερα:
- Την εξασφάλιση καλής ποιότητας και ποσότητας καρπού και ελαιόλαδου, με προσυλλεκτικούς ψεκασμούς σκευασμάτων θρέψης και βιοδιέγερσης.
- Την ενίσχυση του δέντρου μετά τη συγκομιδή, με μετασυλλεκτικούς ψεκασμούς και ριζοποτίσματα για καλή αντοχή στο κρύο του χειμώνα και για την προετοιμασία του για την επόμενη παραγωγική χρονιά.
Τι χρειάζεται η ελιά
Είναι γνωστό ότι η ελιά, αν και δένδρο με μεγάλη προσαρμοστικότητα και αντοχές, απαιτεί για υψηλές και ποιοτικές αποδόσεις κατάλληλη θρέψη και βιοδιέγερση.
Είναι καλιόφιλο και ασβεστόφιλο δένδρο, ιδιαίτερα ευαίσθητο στην έλλειψη βορίου, και αντιδρά έντονα στη χορήγηση αζώτου. Η έλλειψη καλίου είναι συχνή, ιδιαίτερα στους ξηρικούς ελαιώνες, ενώ η έλλειψη βορίου μπορεί να εμφανιστεί σε συγκεκριμένες εδαφικές και καλλιεργητικές συνθήκες και να επηρεάσει σημαντικά την παραγωγή.
Είναι επίσης δένδρο ευαίσθητο σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες και σε παρατεταμένες ξηρικές συνθήκες, και παρουσιάζει σημαντική έως έντονη αυξομείωση απόδοσης από έτος σε έτος — παρενιαυτοφορία.
Προσυλλεκτικές εφαρμογές: Σεπτέμβριος και Οκτώβριος
Τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, η επαρκής υγρασία βοηθά το τελικό μέγεθος, το βάρος και την καλή ελαιοπεριεκτικότητα του καρπού.
Κάλιο
Το κάλιο ενισχύει το μέγεθος, το βάρος και την περιεκτικότητα των καρπών σε λάδι. Ρυθμίζει την απορρόφηση, τη διακίνηση και τη συγκράτηση του νερού στο φυτό, και αυξάνει την αντοχή των δέντρων σε ξηρασία και κρύο.
Η διενέργεια ενός — ή, κατά προτίμηση, δύο — διαφυλλικών ψεκασμών γύρω στις αρχές Σεπτεμβρίου, με μεσοδιάστημα δύο εβδομάδων, με σκευάσματα καλίου σε μορφές άμεσα αφομοιώσιμες από τα φύλλα, όπως το οργανικό (π.χ. κιτρικό) κάλιο, συμβάλλει σημαντικά στην αύξηση της ελαιοπεριεκτικότητας και του μεγέθους και βάρους των καρπών.
| Προϋπόθεση: είναι σημαντικό να έχει προηγηθεί την άνοιξη και το καλοκαίρι καλή τροφοδοσία του δένδρου με όλα τα απαιτούμενα θρεπτικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων καλίου και ασβεστίου, καθώς και η εφαρμογή των κατάλληλων βιοδιεγερτών (αμινοξέα, εκχυλίσματα φυκιών, πυρίτιο κ.λπ.) και η απαιτούμενη άρδευση όπου είναι δυνατόν. Έτσι αποφεύγεται, στη διάρκεια του καλοκαιριού, έντονη καταπόνηση και συρρίκνωση της επιδερμίδας των καρπών — το «σούφρωμα» — λόγω παρατεταμένων ξηροθερμικών συνθηκών. |
Βόριο και μολυβδαίνιο
Σε συνδυασμό με το οργανικό κάλιο, καλό είναι να χορηγείται διαφυλλικά βόριο και μολυβδαίνιο, ώστε να έχουμε:
- ενεργοποίηση των ενζυμικών διεργασιών κατά την ωρίμανση·
- προώθηση της μεταφοράς υδατανθράκων στον καρπό και, παράλληλα, της παραγωγής του αμπσισικού οξέος (ABA), ορμόνης που σχετίζεται με τη ρύθμιση της ωρίμανσης.
Μετασυλλεκτικές εφαρμογές
Οκτώβριος: υδατοδιαλυτά NPK λιπάσματα στο έδαφος
Η εφαρμογή υδατοδιαλυτών NPK λιπασμάτων στο έδαφος, με υψηλή περιεκτικότητα σε φώσφορο και κάλιο, τον Οκτώβριο, βοηθά στην αύξηση και ενδυνάμωση του ριζικού συστήματος κατά το δεύτερο κύμα ανάπτυξής του — τη φθινοπωρινή ανάπτυξη — και στην ανθεκτικότητα του δέντρου στις χειμερινές θερμοκρασίες.
Διαφυλλικοί ψεκασμοί
Αμέσως μετά τη συγκομιδή, γίνεται ψεκασμός με χαλκούχα σκευάσματα.
Ουρικό άζωτο, ψευδάργυρος και βόριο: πότε ακριβώς
Ο διαφυλλικός ψεκασμός με ουρικό άζωτο ή/και αμινοξέα, μαζί με ιχνοστοιχεία και ιδιαίτερα με ψευδάργυρο (Zn) και βόριο (B), εφαρμόζεται μετασυλλεκτικά στην περίοδο από Ιανουάριο έως Φεβρουάριο. Βοηθά τη διαφοροποίηση των οφθαλμών σε ανθοφόρους και βλαστοφόρους, την πρόθυμη έκπτυξή τους και την ανάπτυξη της νέας βλάστησης που θα ανανεώσει το φύλλωμα.
Υπάρχει όμως και νωρίτερο παράθυρο. Εφόσον η συγκομιδή έχει ολοκληρωθεί μέχρι τέλη Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου — όπως γίνεται συνήθως με τις επιτραπέζιες ποικιλίες — η διαφυλλική εφαρμογή ουρικού αζώτου και ιχνοστοιχείων, ιδιαίτερα Zn και B, νωρίς τον Νοέμβριο θα εξασφαλίσει καλά αποθέματα θρεπτικών για τη διαφοροποίηση και ανάπτυξη των οφθαλμών που θα δώσουν την ανοιξιάτικη βλάστηση, καθώς και καλύτερη αντοχή των δένδρων στις χαμηλές χειμωνιάτικες θερμοκρασίες.
Οι εφαρμογές αυτές αναπληρώνουν τα θρεπτικά αποθέματα του δέντρου — αποθησαύριση μέσα στο δένδρο — και βοηθούν στην πλούσια ανθοφορία και καρποφορία το επόμενο έτος.
Βασική λίπανση και οργανική ουσία
Η εφαρμογή κοκκώδους λιπάσματος — η βασική λίπανση — γίνεται νωρίς τον χειμώνα σε ξηρικούς ελαιώνες ή αργά τον χειμώνα σε αρδευόμενους, και εξασφαλίζει την αναπλήρωση της αποθήκης θρεπτικών στοιχείων του εδάφους.
Συνδυαστικά μπορεί να γίνει και εφαρμογή χωνεμένης κοπριάς ή κομπόστ, για αύξηση της οργανικής ουσίας του εδάφους. Σε αρδευόμενους ελαιώνες είναι πολύ αποδοτική η χορήγηση στη ριζόσφαιρα, από νωρίς την άνοιξη, ποιοτικού χουμικού εκχυλίσματος.
Συνοπτικά, ανά περίοδο
| Περίοδος | Τι εφαρμόζεται | Γιατί |
| Αρχές Σεπτεμβρίου, με επανάληψη σε 2 εβδομάδες | Διαφυλλικά: οργανικό (κιτρικό) κάλιο, με βόριο και μολυβδαίνιο | Ελαιοπεριεκτικότητα, μέγεθος και βάρος καρπού· ενεργοποίηση ενζυμικών διεργασιών ωρίμανσης |
| Οκτώβριος | Υδατοδιαλυτά NPK στο έδαφος, υψηλά σε P και K | Δεύτερο κύμα ανάπτυξης της ρίζας· ανθεκτικότητα στις χειμερινές θερμοκρασίες |
| Νωρίς Νοέμβριο — μόνο αν η συγκομιδή τελείωσε (π.χ. επιτραπέζιες ποικιλίες) | Διαφυλλικά: ουρικό άζωτο και ιχνοστοιχεία, ιδιαίτερα Zn και B | Αποθέματα για τη διαφοροποίηση οφθαλμών· αντοχή στο κρύο |
| Νωρίς τον χειμώνα (ξηρικοί) ή αργά τον χειμώνα (αρδευόμενοι) | Κοκκώδες λίπασμα — βασική λίπανση· προαιρετικά χωνεμένη κοπριά ή κομπόστ | Αναπλήρωση της αποθήκης θρεπτικών του εδάφους· αύξηση οργανικής ουσίας |
| Ιανουάριος – Φεβρουάριος (αν δεν έγινε εφαρμογή τον Νοέμβριο) | Διαφυλλικά: ουρικό άζωτο ή/και αμινοξέα, με Zn και B | Διαφοροποίηση οφθαλμών σε ανθοφόρους και βλαστοφόρους· νέα βλάστηση |
| Νωρίς την άνοιξη (αρδευόμενοι) | Χουμικό εκχύλισμα στη ριζόσφαιρα | Γονιμότητα εδάφους και λειτουργία ρίζας |
Προτεινόμενα προϊόντα
Κάλιο
| Σκεύασμα | Σύνθεση και χαρακτηριστικά |
| PLONVIT® KALPRIM | Πυκνό σκεύασμα οργανικού (κιτρικού) καλίου σε υγρή μορφή, 40% β/ο K₂O. Με ουδέτερο pH για εύκολη συνδυαστικότητα. |
| MADUREL® | Οργανικό (κιτρικό) κάλιο με οργανικά οξέα, 27,6% β/ο K₂O, και προλίνη 2,5% β/ο. Συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας, της αντοχής και της λάμψης των καρπών. Με ουδέτερο pH για εύκολη συνδυαστικότητα. |
Βόριο και μολυβδαίνιο
| Σκεύασμα | Σύνθεση και χαρακτηριστικά |
| MIKROVIT® BORON PLUS | Υγρό σκεύασμα βορίου (B 15% β/ο) από βοριούχο αιθανολαμίνη, και μολυβδαινίου (Mo 0,55% β/ο). |
Βόριο και ψευδάργυρος
| Σκεύασμα | Σύνθεση και χαρακτηριστικά |
| AMINO ULTRA® BORZIN | Στερεό σκεύασμα βορίου (B 11% β/β) και ψευδαργύρου (Zn 5% β/β), με θρεπτικά μακροστοιχεία (Mg, S, N), σε μορφή πλήρως υδατοδιαλυτών ultra-μικρόκοκκων. Με τις τεχνολογίες GCAA και Turbo, που συμπλοκοποιούν τον Zn με το αμινοξύ γλυκίνη και το B με πολυόλες αντίστοιχα, εξασφαλίζοντας καλή και γρήγορη απορρόφηση και μετακίνηση των B και Zn μέσα στο φυτό, καθώς και του περιεχόμενου Mg. |
Χαλκός
| Σκεύασμα | Σύνθεση και χαρακτηριστικά |
| TALOSINT® HORTIPLUS | Οργανικό σύμπλοκο χαλκού (Cu, Cubeit, 6,9% β/ο), ειδικής τεχνολογίας. Πλήρως υδατοδιαλυτό, με εξαιρετική απορρόφηση και μετακίνηση μέσα στο φυτό, με ουδέτερο pH. |
| CUBICUM Pluvigea® | Υγρό σκεύασμα χαλκού (Cu 9,1% β/ο), πλήρους και διπλής συμπλοκοποίησης με επταγλουκονικό οξύ (HGA), καρβοξυλικά και άλλα οξέα, για εύκολη και γρήγορη απορρόφηση και εξαιρετική διεισδυτικότητα, με όξινο pH. |
Συχνές ερωτήσεις
Πότε γίνεται ο διαφυλλικός ψεκασμός με κάλιο πριν τη συγκομιδή;
Γύρω στις αρχές Σεπτεμβρίου, ένας ή κατά προτίμηση δύο ψεκασμοί με μεσοδιάστημα δύο εβδομάδων, με σκευάσματα καλίου σε μορφές άμεσα αφομοιώσιμες από τα φύλλα, όπως το οργανικό (κιτρικό) κάλιο.
Γιατί προστίθεται βόριο και μολυβδαίνιο στον ψεκασμό του καλίου;
Για δύο λόγους: ενεργοποίηση των ενζυμικών διεργασιών κατά την ωρίμανση, και προώθηση της μεταφοράς υδατανθράκων στον καρπό μαζί με την παραγωγή αμπσισικού οξέος (ABA), ορμόνης που σχετίζεται με τη ρύθμιση της ωρίμανσης.
Πότε γίνεται η διαφυλλική με ουρικό άζωτο, ψευδάργυρο και βόριο;
Κανονικά από τον Ιανουάριο έως τον Φεβρουάριο. Αν όμως η συγκομιδή έχει ολοκληρωθεί μέχρι τέλη Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου, όπως συνήθως στις επιτραπέζιες ποικιλίες, η εφαρμογή μπορεί να γίνει νωρίς τον Νοέμβριο.
Τι κάνει η εφαρμογή NPK στο έδαφος τον Οκτώβριο;
Με υψηλή περιεκτικότητα σε φώσφορο και κάλιο, βοηθά στην αύξηση και ενδυνάμωση του ριζικού συστήματος κατά το δεύτερο κύμα ανάπτυξής του — τη φθινοπωρινή ανάπτυξη — και στην ανθεκτικότητα του δέντρου στις χειμερινές θερμοκρασίες.
Πότε γίνεται η βασική λίπανση;
Νωρίς τον χειμώνα σε ξηρικούς ελαιώνες, αργά τον χειμώνα σε αρδευόμενους. Συνδυαστικά μπορεί να εφαρμοστεί χωνεμένη κοπριά ή κομπόστ για αύξηση της οργανικής ουσίας.
Γιατί η ελιά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στο κάλιο και το βόριο;
Επειδή είναι στοιχεία κρίσιμα για την ανάπτυξη του πυρήνα και την ελαιοποίηση στον καρπό. Εξάλλου είναι δένδρο καλιόφιλο και ασβεστόφιλο, ιδιαίτερα ευαίσθητο στην έλλειψη βορίου, και αντιδρά έντονα στη χορήγηση αζώτου. Η έλλειψη καλίου είναι συχνή, ιδιαίτερα στους ξηρικούς ελαιώνες.
Ενδεικτική βιβλιογραφία
Bittner F. Molybdenum metabolism in plants and crosstalk to iron. Front Plant Sci. 2014 Feb 7;5:28. doi: 10.3389/fpls.2014.00028. PMID: 24570679; PMCID: PMC3916724.
Rana M.S., Bhantana P., Imran M., Saleem M.H., Chengxiao Hu, et al. (2020). Molybdenum potential vital role in plants metabolism for optimizing the growth and development. Ann Environ Sci Toxicol 4(1): 032-044.
Hegazi E.S., Motaium R.A., Yehia T.A. & Hashim M.E. (2015). Effect of Boron Foliar Application on Olive Trees (Olea europaea L.) Vegetative Growth, Flowering, Fruit Set, Yield, and Fruit Quality. Journal of Horticultural Science & Ornamental Plants 7(1): 48-55.
Gul G., Khattak A.M., Shah M., Amin N.U., Bakht T., Iqbal J. & Shah S. (2017). Effect of Different Boron Concentrations and Application Times on the Production of Olive (Olea europaea L.). Sci. Int. (Lahore) 29(5): 1155-1159.
Rosati A., Caporali S. & Paoletti A. (2015). Fertilization with N and K increases oil and water content in olive (Olea europaea L.) fruit via increased proportion of pulp. Scientia Horticulturae 192: 381-386. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2015.05.018
