Το ασβέστιο και το πυρίτιο λειτουργούν συνεργατικά και είναι σημαντικά στοιχεία αντοχής και νεανικότητας των φυτών. Το πρώτο χτίζει τη δομή από μέσα, το δεύτερο τη θωρακίζει απ’ έξω — και το ένα βοηθά το άλλο να φτάσει εκεί που χρειάζεται.

Ο ρόλος του ασβεστίου (Ca)

Το ασβέστιο είναι ένα απαραίτητο δευτερογενές μακροθρεπτικό στοιχείο για την καλή ανάπτυξη και την εσωτερική αντοχή του φυτού. Στα φυτά χρειάζεται επαρκώς διαθέσιμο και μάλιστα σε κατάλληλη αναλογία ως προς το κάλιο (Κ) και το μαγνήσιο (Mg), καθώς και ως προς το άζωτο (Ν). Αυτό είναι και ο λόγος που ένα έδαφος πλούσιο σε ασβέστιο δεν εξασφαλίζει από μόνο του φυτό επαρκώς εφοδιασμένο: η ισορροπία μετράει όσο και η ποσότητα.

Καλή δομή κυτταρικών τοιχωμάτων

Το ασβέστιο συμμετέχει στη δημιουργία των πηκτινών, προσφέροντας ισχύ και συνοχή στα τοιχώματα και συνεκτικότητα στους καρπούς. Συμβάλλει στη σταθεροποίηση των κυτταρικών δομών και στην καλή λειτουργία και περατότητα των μεμβρανών, προστατεύοντας τα λιπίδια τους από τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου.

Κυτταρική διαίρεση και πρώτη ανάπτυξη

Είναι απαραίτητο για την οικοδόμηση νέων κυτταρικών τοιχωμάτων, τη διαίρεση — με χρήση στη μιτωτική άτρακτο — και την επιμήκυνση των κυττάρων, και τελικά για την πρώτη ανάπτυξη νέων βλαστικών ιστών, ριζών, μεριστωμάτων και καρπιδίων.

Η έλλειψή του δυσχεραίνει τη μεριστωματική ανάπτυξη της κορυφής ριζών και βλαστών και μπορεί να οδηγήσει σε εντοπισμένες νεκρώσεις. Επειδή το ασβέστιο κινείται δύσκολα μέσα στο φυτό, τα συμπτώματα εμφανίζονται πρώτα εκεί ακριβώς όπου γίνεται η νέα ανάπτυξη.

Μεταφορά στοιχείων και σήματα

Το ασβέστιο ρυθμίζει την απορρόφηση και τη μεταφορά από τη ρίζα άλλων στοιχείων (Κ, Mg, Na). Δρα επίσης ως εσωτερικός αγγελιοφόρος σημάτων των κυττάρων — για παράδειγμα σε σύμπλεγμα με την πρωτεΐνη καλμοδουλίνη σε βιοχημικές διεργασίες, όπως η αντλία αυξίνης-ασβεστίου — και στην ενεργοποίηση αρκετών ενζύμων.

Ποιότητα καρπών και φυσιολογικές ανωμαλίες

Το ασβέστιο συμβάλλει στην καλή ποιότητα των αγροτικών προϊόντων και στην αποτροπή διαταραχών στη φυσιολογία των φυτών. Οι διαταραχές αυτές εκδηλώνονται με δύο τρόπους:

Τύπος διαταραχής	Πώς εκδηλώνεται	Πού εμφανίζεται
Εντοπισμένες νεκρωτικές κηλίδες	Πικρή κηλίδωση (bitter pit) στην επιδερμίδα	Μήλα
Εντοπισμένες νεκρωτικές κηλίδες	Τάπα ή ξηρή κορυφή καρπού (blossom end rot)	Σολανώδη και κολοκυνθοειδή — κυρίως τομάτα, πιπεριά, καρπουζιά
Εντοπισμένες νεκρωτικές κηλίδες	Καψάλισμα της κορυφής των φύλλων (tip burn)	Φυλλώδη λαχανικά
Ευαισθησία σε σχίσιμο	Σχίσιμο ή σκάσιμο του καρπού	Κεράσια και άλλα επιρρεπή είδη

Πέρα από αυτά, το επαρκές ασβέστιο συνδέεται με αντοχή έναντι αβιοτικών και βιοτικών παραγόντων καταπόνησης και με καλή προσυλλεκτική και μετασυλλεκτική ακεραιότητα, συνεκτικότητα και συντηρησιμότητα των καρπών.

Ο ρόλος του πυριτίου (Si)

Το πυρίτιο είναι ένα ευεργετικό στοιχείο που συμβάλλει στην καλή πρώτη ανάπτυξη και στη θωράκιση των φυτών απέναντι σε αβιοτικές καταπονήσεις — ιδιαίτερα ωσμωτικές, όπως αυτές που προκύπτουν από ανεπαρκή ή καθυστερημένη άρδευση.

Εδώ υπάρχει ένα σημείο που παρεξηγείται συχνά. Αν και το πυρίτιο είναι πολύ άφθονο στον στερεό φλοιό της γης, τα φυτά μπορούν να απορροφήσουν μόνο μη πολυμερισμένο πυριτικό οξύ (H₄SiO₄). Η αφθονία του στο έδαφος δεν σημαίνει διαθεσιμότητα για το φυτό, και γι’ αυτό η μορφή με την οποία χορηγείται είναι καθοριστική.

Ενίσχυση κυτταρικών τοιχωμάτων και επιδερμίδας

Το πυρίτιο σχηματίζει σύμπλοκα με πολυφαινόλες, δρώντας ως εναλλακτικό της λιγνίνης στην ενίσχυση των κυτταρικών τοιχωμάτων. Εναποτίθεται στην επιδερμίδα με τη μορφή φυτολίθων, δίνοντας εξωτερικά σκληρότητα και συνεκτικότητα στον φλοιό των καρπών.

Η ενίσχυση αυτή μειώνει την ευαισθησία των καρπών σε δυσμορφίες — κυρίως σε σολανώδη, κολοκυνθοειδή και φράουλα — όπως και την τάση για πλάγιασμα στα αγρωστώδη φυτά.

Αντοχή σε αβιοτικές καταπονήσεις

Το πυρίτιο βοηθά το φυτό να αντέχει την ξηρασία και το θερμικό στρες, ρυθμίζοντας τη διαπνοή. Συσσωρεύεται κυρίως στα σημεία διαπνοής — μεταφέρεται στα δικοτυλήδονα φυτά κυρίως με το ρεύμα της διαπνοής — και περιορίζει την απώλεια νερού και ηλεκτρολυτών.

Βοηθά επίσης το φυτό να αντέχει την αλατότητα, την τοξικότητα Mn, Cu και Fe και τα βαρέα μέταλλα, μέσω μείωσης της απορρόφησής τους, καθώς και την υπεριώδη ακτινοβολία.

Πρόσληψη φωσφόρου και λειτουργία της ρίζας

Το πυρίτιο διεγείρει αυξημένη πρόσληψη φωσφόρου από το έδαφος και επομένως την ανάπτυξη και λειτουργία της ρίζας, ιδιαίτερα στα νεαρά στάδια ανάπτυξης των φυτών.

Η συνδυαστική δράση: γιατί μαζί

Όταν εφαρμόζονται μαζί, το πυρίτιο διευκολύνει την κίνηση και την απορρόφηση του ασβεστίου μέσα από το ξύλωμα προς τα νεαρά όργανα και τους καρπούς. Αυτό είναι το κλειδί της συνεργασίας: το ασβέστιο είναι δυσκίνητο στοιχείο και το πρόβλημα σπάνια είναι η ποσότητα — είναι το αν φτάνει στον νεαρό ιστό που το χρειάζεται.

Παράλληλα, τα κυτταρικά τοιχώματα σταθεροποιούνται πιο αποτελεσματικά. Βελτιώνεται το πάχος των φύλλων και η ανθεκτικότητα φύλλων και καρπών, όπως και η ανθεκτικότητα των καρπών μετασυλλεκτικά ή των αγρωστωδών φυτών στο πλάγιασμα.

Η συνδυασμένη χορήγησή τους διαφυλλικά, και μάλιστα μαζί με αντιστρές αμινοξέα, κατά την ανάπτυξη και την ωρίμανση των καρπών εξασφαλίζει:

• ανάπτυξη των καρπών με συνεκτικότητα
• περιορισμό του σκασίματος
• αποφυγή πρόωρου μαλακώματος
• αποφυγή αφυδάτωσης και σουφρώματος
• καλή αντοχή σε μετασυλλεκτικές μεταχειρίσεις

Προσοχή: η περίοδος εφαρμογής είναι η ανάπτυξη και η ωρίμανση των καρπών. Το ασβέστιο κινείται δύσκολα μέσα στο φυτό και δεν αναπληρώνεται εκ των υστέρων — οι διορθωτικές εφαρμογές μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων δεν αποκαθιστούν τη ζημιά που έχει ήδη γίνει.

Προτεινόμενα σκευάσματα

Με ασβέστιο

Σκεύασμα	Τεχνολογία και χαρακτηριστικά
Optycal	Ειδική τεχνολογία: οργανικό ασβέστιο, ιχνοστοιχεία και πρόδρομοι αυξίνης, για ενεργοποίηση της αντλίας αυξίνης-ασβεστίου που επιτρέπει είσοδο του Ca μέσα στα κύτταρα για αντιοξειδωτική προστασία των μεμβρανών.
Plonvit Calcium turbo	Ειδική τεχνολογία (turbo) γρήγορης απορρόφησης και μετακίνησης μέσα στο φυτό, με ιχνοστοιχεία.
Amino Ultra Ca	Ειδική τεχνολογία (GCAA) που επιτρέπει συμπλοκοποίηση του Ca με το αμινοξύ γλυκίνη, για γρήγορη απορρόφηση και αξιοποίηση από τα φυτά.
Nanocrop Ca	Ιόντα ασβεστίου σε σφαιρικά νανοσωματίδια, με 18% ελεύθερα L-αμινοξέα από φυτική πρωτεΐνη. Συνδυάζει τη νανοτεχνολογία ENC με την τεχνολογία διέγερσης αντοχής Elicitech2®, για βιοδιέγερση της ανάπτυξης με πολύ μικρή συγκέντρωση ασβεστίου.
Naturquel CaB	Γλουκονικό ασβέστιο με υψηλή περιεκτικότητα βορίου (Β), για συνδυαστική υποστήριξη της κυτταροδιαίρεσης των καρπιδίων.
Folitex και Boost Complex	Με την κατάλληλη αναλογία Ca, K, Mg, +N, B.

Με πυρίτιο

Σκεύασμα	Τεχνολογία και χαρακτηριστικά
Optysil	Το πυρίτιο προστατευμένο από πολυμερισμό και άμεσα διαθέσιμο, στο ειδικό μόριο duoSIL.

Με πυρίτιο και ασβέστιο

Σκεύασμα	Τεχνολογία και χαρακτηριστικά
Optysil Long Life	Στερεό σκεύασμα που δημιουργεί διάλυμα. Το πυρίτιο προστατευμένο από πολυμερισμό και άμεσα διαθέσιμο στο ειδικό μόριο duoSIL, με οργανικό ασβέστιο και ιχνοστοιχεία.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί εμφανίζεται έλλειψη ασβεστίου σε έδαφος που έχει άφθονο ασβέστιο;

Γιατί δεν αρκεί να υπάρχει το στοιχείο. Το ασβέστιο χρειάζεται επαρκώς διαθέσιμο και σε κατάλληλη αναλογία ως προς το κάλιο, το μαγνήσιο και το άζωτο. Επιπλέον κινείται δύσκολα μέσα στο φυτό, οπότε το ζητούμενο είναι αν φτάνει στα νεαρά όργανα και στους καρπούς — εκεί εμφανίζονται και τα συμπτώματα.

Ποιες διαταραχές συνδέονται με ανεπαρκές ασβέστιο;

Πικρή κηλίδωση (bitter pit) στα μήλα, τάπα ή ξηρή κορυφή καρπού (blossom end rot) σε σολανώδη και κολοκυνθοειδή — κυρίως τομάτα, πιπεριά και καρπουζιά — καψάλισμα της κορυφής των φύλλων (tip burn) στα φυλλώδη, και αυξημένη ευαισθησία σε σχίσιμο ή σκάσιμο, όπως στα κεράσια.

Γιατί δεν αρκεί το πυρίτιο που ήδη υπάρχει στο έδαφος;

Επειδή τα φυτά μπορούν να απορροφήσουν μόνο μη πολυμερισμένο πυριτικό οξύ (H₄SiO₄). Το πυρίτιο είναι πολύ άφθονο στον στερεό φλοιό της γης, αλλά η αφθονία αυτή δεν μεταφράζεται σε διαθεσιμότητα. Γι’ αυτό και η μορφή με την οποία χορηγείται έχει σημασία.

Τι προσθέτει ο συνδυασμός ασβεστίου και πυριτίου σε σχέση με το καθένα χωριστά;

Το πυρίτιο διευκολύνει την κίνηση και την απορρόφηση του ασβεστίου μέσα από το ξύλωμα προς τα νεαρά όργανα και τους καρπούς. Παράλληλα τα κυτταρικά τοιχώματα σταθεροποιούνται πιο αποτελεσματικά, με καλύτερο πάχος φύλλων και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα φύλλων και καρπών.

Πότε γίνεται η συνδυασμένη διαφυλλική εφαρμογή;

Κατά την ανάπτυξη και την ωρίμανση των καρπών, κατά προτίμηση μαζί με αντιστρές αμινοξέα. Στόχος είναι ανάπτυξη με συνεκτικότητα, περιορισμός του σκασίματος, αποφυγή πρόωρου μαλακώματος και αφυδάτωσης, και καλή αντοχή στις μετασυλλεκτικές μεταχειρίσεις.

Βοηθά το πυρίτιο σε συνθήκες ξηρασίας και υψηλών θερμοκρασιών;

Ναι. Ρυθμίζει τη διαπνοή, συσσωρεύεται στα σημεία διαπνοής και περιορίζει την απώλεια νερού και ηλεκτρολυτών. Βοηθά επίσης το φυτό να αντέχει την αλατότητα, την τοξικότητα Mn, Cu και Fe και την υπεριώδη ακτινοβολία.